Kaynaklar / Fikirden CE İşaretli Ürüne: Bir Yangın Güvenliği Ürünü Nasıl Geliştirilir

MevzuatÜrün Rehberi

Fikirden CE İşaretli Ürüne: Bir Yangın Güvenliği Ürünü Nasıl Geliştirilir

15 Eylül 2026 · GRC Teknoloji · 9 dk okuma

MicroFireX endüstriyel tasarım eskizi — gövde, montaj delikleri ve havalandırma kanalları

Yangın güvenliği ürünlerinde geliştirme takviminin büyük kısmı laboratuvarda değil, yanlış sırayla verilmiş kararları geri almakta harcanır. Prototip çalışır, saha denemesi iyi sonuç verir, sonra altıncı ayda ürünün hangi mevzuata girdiği netleşir ve devre kartı yeniden çizilir. Aşağıdaki yol haritası bu geri dönüşleri azaltmak için işleri hangi sırayla yapmanız gerektiğini dört aşamada anlatıyor.

Sıfırıncı adım: CE’yi doğru kurmak

“CE belgesi almak” ifadesinin hukuki karşılığı yoktur. CE, bir kurumdan alınan belge değil, imalatçının kendi sorumluluğunu beyan ederek ürüne iliştirdiği işarettir: (AT) 765/2008 sayılı Tüzük’ün 30. maddesi işaretin yalnızca imalatçı veya yetkili temsilcisi tarafından iliştirilebileceğini söyler, Ek II asgari yüksekliğini 5 mm olarak belirler (EUR-Lex). Komisyon da uyarıyor: CE işareti, ürünün AB veya başka bir otorite tarafından güvenli olarak onaylandığını göstermez (EC).

Doğru terminoloji şu üçlüdür: AB uygunluk beyanı imalatçı tarafından düzenlenir, AB tip inceleme sertifikası veya Yapı Malzemeleri Tüzüğü’ndeki performansın değişmezliği belgesi onaylanmış kuruluş tarafından düzenlenir, CE işareti ise imalatçı tarafından iliştirilir. TSE belgesi ya da TÜRKAK akreditasyonu bunların hiçbirinin yerine geçmez.

Aşama 1 — Gereksinim tanımı: önce mevzuat haritası

Bir yangın güvenliği ürünü nadiren tek bir mevzuata girer. Basıncı 0,5 bar’ı aşan bir gövde Basınçlı Ekipmanlar Direktifi 2014/68/AB kapsamındadır ve tehlike düzeyine göre Kategori I–IV olarak sınıflandırılır; eşiklerin altında kalan ekipman “iyi mühendislik uygulaması” ile üretilir ve CE işareti taşımaz (Madde 4(3), EUR-Lex). Binaya kalıcı monte edilen algılama ve söndürme ürünleri Yapı Malzemeleri Tüzüğü (AB) 305/2011 kapsamındadır; EN 54 serisi, EN 12094, EN 671 ve EN 12259 burada uyumlaştırılmış standartlardır ve AVCP Sistem 1’e tabidir: tip deneyi, fabrika ilk denetimi ve sürekli gözetim (Euralarm/ZVEI). Patlayıcı ortamda çalışacak dedektörler ATEX 2014/34/AB’ye, elektronik kart EMC ve Alçak Gerilim direktiflerine, telsiz modülü varsa bunların yerine RED 2014/53/AB’ye girer.

Buradaki en pahalı hata yanlış adrestir. Taşınabilir yangın söndürücüler (UN 1044), Taşınabilir Basınçlı Ekipmanlar Direktifi 2010/35/AB’nin kapsamı dışındadır; 2(1) maddesi bunu açıkça yazar (EUR-Lex) ve Türkiye’deki karşılığı 2019’da yürürlükten kaldırılmıştır. Söndürücü gövdesinin doğru adresi PED’dir.

Gereksinimleri tek bir listeye indirgemek

Gereksinim tanımı üç kaynağın birleşimidir: ilgili direktifin temel sağlık ve güvenlik gereklilikleri, uyumlaştırılmış standartlar ve ürünün kullanılacağı tesisatın kuralları. Standardı uygulamak zorunlu değildir — (AB) 1025/2012 bunu belirtir — ancak Resmî Gazete’de referansı yayımlanmış standarda uygunluk, uygunluk karinesi sağlar (EUR-Lex); reddetmek serbesttir ama eşdeğerliği siz kanıtlarsınız. Türkiye pazarına satacaksanız aynı masada Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik de açık olmalıdır (mevzuat.gov.tr); ürünün teknik hedeflerini çoğunlukla bu metin belirler.

Risk analizini iskelet yapın

Risk analizi, testten sonra yazılan bir ek değil, tasarımı yönlendiren belgedir; ISO 12100:2010 tehlike tanımlama, risk tahmini, risk değerlendirme ve risk azaltma sırasını verir (ISO). Her tasarım kararının hangi tehlikeyi hangi gerekçeyle azalttığı burada izlenebilir olursa, teknik dosyanın omurgası ilk aydan itibaren kurulmuş olur.

Aşama 2 — Elektronik ve gömülü yazılım

Uygunluğu devreye sonradan eklemek mümkün değildir. EMC bağışıklık ve emisyon davranışı kart yerleşimi, topraklama ve besleme mimarisiyle belirlenir; alarm bileşenleri için EN 50130-4 (bağışıklık) ve EN 50130-5 (çevresel deneyler) kullanılır. Ön uyumluluk ölçümünü ilk çalışan prototipte yaptırmak, akredite laboratuvardan gelen bir başarısızlık raporundan çok daha ucuzdur.

Gömülü yazılım tarafında EN 54-2, kontrol ve gösterge ekipmanı için doğrudan yazılım gereklilikleri getirir. Standardın 13. maddesi “yazılım kontrollü ekipman için ek tasarım gereklilikleri” başlığını taşır; alt maddeleri arasında 13.4 program izleme (watchdog), 13.5 program ve veri saklama, 13.6 bellek içeriği izleme yer alır (standart örnek sayfası). Bunlar mimari kararlardır: bellek bütünlüğü kontrolü ve gözetim mekanizması, ürün bittikten sonra eklenen özellikler değildir.

Ürün internete bağlanıyorsa iki katman daha devreye girer. RED’in 3(3)(d), (e) ve (f) bentleri — ağ zararına, kişisel veriye ve dolandırıcılığa karşı koruma — (AB) 2022/30 ile devreye alınmış, uygulama tarihi (AB) 2023/2444 ile 1 Ağustos 2025 olmuştur (EUR-Lex). Üzerine Siber Dayanıklılık Yasası (AB) 2024/2847 gelir: raporlama 11 Eylül 2026, tüm yükümlülükler 11 Aralık 2027 (EC). Bağlantılı bir dedektörün güvenli güncelleme mekanizması bu takvime göre planlanmalıdır.

Aşama 3 — Modül seçimi, test ve onaylanmış kuruluş

Uygunluk değerlendirme modülleri 768/2008/AT sayılı Karar’ın Ek II’sinde tanımlıdır: A, A1, A2, B, C, C1, C2, D, D1, E, E1, F, F1, G, H, H1. Yalnızca A ve C onaylanmış kuruluş katılımı gerektirmez (karar metni). “Her CE için onaylanmış kuruluş gerekir” yaygın ama yanlış bir varsayımdır:

Mevzuat	Onaylanmış kuruluş	Not
LVD 2014/35/AB	Hiçbir prosedürde yok	Yalnızca Modül A (EUR-Lex)
EMC 2014/30/AB	İsteğe bağlı	Ek II veya Ek III (Madde 14)
RED 2014/53/AB	Koşullu	Standart yoksa/kapsamıyorsa Madde 3(2)-(3) için zorunlu
ATEX 2014/34/AB	Kategoriye bağlı	Grup II Kat. 3’te iç üretim kontrolü yeterli; Kat. 1’de zorunlu
PED 2014/68/AB	Kategoriye bağlı	Kat. I’de Modül A; Kat. IV’te G, H1 veya B+D/B+F
CPR 305/2011	Zorunlu (AVCP 1)	Tip deneyi + FPC gözetimi
Piroteknik 2013/29/AB	Her durumda zorunlu	B+C2/D/E, G veya F4 için H (EUR-Lex)

Onaylanmış kuruluş seçerken iki kural: kimliğini NANDO veritabanından, o mevzuat ve o modül için doğrulayın (Komisyon); ve ondan tasarım danışmanlığı beklemeyin. ATEX 2014/34/AB’nin 21(3) ve 21(4) maddeleri kuruluşun bağımsız üçüncü taraf olmasını şart koşar ve personelin bağımsızlığını zedeleyecek faaliyetleri yasaklarken “bu özellikle danışmanlık hizmetleri için geçerlidir” der (EUR-Lex). Tasarım tarafındaki mühendislik desteği ile belgelendirmenin ayrı taraflarca yürütülmesi bir tercih değil, mevzuatın kurduğu bir ayrımdır.

Deney raporlarının kabul edilebilirliği laboratuvarın yeterliliğine bağlıdır; akreditasyon kuruluşları laboratuvarları ISO/IEC 17025:2017’ye göre değerlendirir (ISO). Ancak modül onaylanmış kuruluş müdahalesi gerektiriyorsa akredite laboratuvar raporu tek başına yetmez.

Maliyet sabit bir rakam olarak verilemez ama kalemleri bellidir: standart satın alma ve risk analizi, prototip revizyonları, deney ücretleri, tip inceleme, fabrika üretim kontrolü kurulumu ve ilk denetim, yıllık gözetim, çok dilli kılavuz ve etiket, AB’de yerleşik yetkili temsilci.

Aşama 4 — Teknik dosya ve üretime hazır dokümantasyon

Teknik dosyanın asgari içeriği 768/2008/AT Ek II Modül A(2)’de sayılır: ürünün genel tanımı, tasarım ve imalat çizimleri ile devre şemaları, bunları anlamak için gerekli açıklamalar, uygulanan uyumlaştırılmış standartların listesi, tasarım hesapları ve deney raporu sonuçları. Dosya bir kuruma teslim edilmez; imalatçı piyasaya arzdan itibaren 10 yıl saklar ve gerekçeli talep üzerine piyasa gözetim otoritesine sunar — süre ATEX, PED, EMC, LVD, piroteknik ve CPR’de aynıdır.

CPR kapsamındaki ürünlerde ayrıca performans beyanı düzenlenir: ürün tip kodu, kullanım amacı, AVCP sistemi, onaylanmış kuruluşun kimliği ve belge referansı, temel karakteristikler ve beyan edilen performans seviyeleri (EUR-Lex). Onaylanmış kuruluşun kimlik numarası ise CE işaretinin yanına yalnızca kuruluş üretim kontrol aşamasında yer alıyorsa yazılır; sadece tip incelemesi yapanın numarası orada bulunmaz (2013/29/AB Madde 20(3)).

Üretime geçerken dosyayı canlı tutan şey değişiklik yönetimidir: fabrika üretim kontrolü prosedürleri, etiket ve kılavuzun dil sürümleri, parti/seri izlenebilirliği, yazılım sürüm kaydı ve her tasarım değişikliğinin hangi deneyi geçersiz kıldığına dair etki analizi. Piroteknik kapsamındaki ürünlerde ayrıca her ürün, uygunluk değerlendirmesini yapan onaylanmış kuruluşça verilen kayıt numarasıyla etiketlenir (Madde 9); GRC Teknoloji’nin mikro söndürücüsü MicroFireX bu kapsamda Modül B+C ile değerlendirilmiş ve 2806-P1-011688 kayıt numarasıyla etiketlenmiştir. Teknik dosyanın “tasarım ve imalat çizimleri” maddesi soyut kalmaz: yazının başındaki gibi bir endüstriyel tasarım eskizi, gövde geometrisi, montaj delikleri ve havalandırma kanalları henüz üretim çizimine dönüşmeden önce tasarım kararlarının kayıt altına alındığı ilk belgedir.

Türkiye tarafı: kim yetkili, kim değil

Çerçeve kanun 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’dur (RG 12.03.2020/31066; 4703’ün yerini almıştır). Yetkili kurum ürüne göre değişir: basınçlı ekipman, piroteknik ve ATEX için Ticaret Bakanlığı; yapı malzemesi niteliğindeki sabit sistemler için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı; EMC için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı; telsiz içeren ürünler için ise bir bakanlık değil BTK. Akreditasyon ile görevlendirme de ayrı işlemlerdir: akreditasyon TÜRKAK’tan alınır, onaylanmış kuruluş görevlendirmesi yetkili bakanlıkça yapılır ve bildirim Ticaret Bakanlığı tarafından NANDO üzerinden Komisyon’a iletilir (Ticaret Bakanlığı).

AB’ye ihracat yapacaksanız (AB) 2019/1020 Madde 4 atlanmaması gereken yükümlülüktür: kapsamdaki ürün, ancak AB’de yerleşik ve uygunluk görevlerinden sorumlu bir iktisadi işletme varsa piyasaya arz edilebilir. Madde 4(5) listesi piroteknik, EMC, ATEX, LVD, RED, PED ve CPR’yi kapsar (EUR-Lex).

Yaklaşan iki değişiklik

Yapı Malzemeleri Tüzüğü yenileniyor: (AB) 2024/3110 birleşik “performans ve uygunluk beyanı” ile dijital ürün pasaportu getiriyor, geçiş ise uzun bir takvime yayılıyor. Makine Tüzüğü (AB) 2023/1230 ise 2006/42/AT’nin yerine 20 Ocak 2027’de geçiyor ve yazılım yüklemesi eksik makineleri, siber güvenlik önlemlerini ve kendi kendine evrilen davranışa sahip güvenlik işlevlerini kapsama alıyor (EU-OSHA).

Yarın sabah yapılabilecek beş iş

Ürünün tek sayfalık kapsam notunu yazın: hangi direktifler, hangi kategori, hangi standartlar. Belirsiz kalan her satır ileride bir revizyon demektir.
Modül kararını bu notun altına yazın ve gerekçelendirin; onaylanmış kuruluş gerekiyorsa adayları NANDO’da mevzuat ve modül bazında doğrulayın.
Risk analizi dosyasını ISO 12100 başlıklarıyla açın ve mevcut tasarım kararlarını bu tabloya bağlayın.
İlk çalışan prototip için ön uyumluluk (EMC ve çevresel) ölçüm randevusunu, tasarım donmadan önceki bir tarihe alın.
Teknik dosya klasörünü bugün oluşturup sürüm kontrolüne bağlayın; 10 yıllık saklama yükümlülüğü dosyanın ürünle birlikte yaşamasını gerektirir.

Bu beş adımın hiçbiri onaylanmış kuruluşun işi değildir; mevzuat gereği olamaz da. Tasarım, gömülü yazılım ve teknik dosya tarafında dışarıdan destek alacaksanız bunu belgelendirmeden ayrı bir tarafla yürütmeniz gerekir; GRC Teknoloji’nin AR-GE ve mühendislik danışmanlığı bu tarafta çalışır.